Час паўгроша

Па рукаятцы апошняга і адбівалі малатком. Цягам XVI стагоддзя ўдалося ўдасканаліць гэтую методыку, замяніўшы чыста чалавечую працу з малатком пабойным механізмам, дзе молат уздымаўся на патрэбную вышыню, а потым па бэльцы спадаў на загатоўку. Цікавым будзе згадаць, якія дэфекты прэгавання былі характэрныя для новачаснай вялікалітоўскай манетнай справы. Перадусім гэта падвойнае адбіццё. Двойчы (а можа, і колькікроць) адбітыя манеты мы сустракаем не толькі ў XVI сгагоддзі, але і пазней. Існуе некалькі відаў падвойнага адбіцця:

Паўгрош 1563 года, выраблены па «рускай» методыцы

1. Абодвух бакоў мала пасунутымі адбіткамі штэмпеляў у выніку адскоку вышняга штэмпеля. Гэта магло адбывацца, калі сподні штэмпель замацоўваўся не ў бервяне, а ў металёвай ці іншай аснове, што не забяспечвала патрэбнае амартызацыі. З другога боку, падобны эфект мы назіраем і на манетах другой паловы XVI стагоддзя, калі ўжо напэўна праца майстра была больш аўтаматычнай, і тым больш ужо не магло ісці гаворкі пра падкладку, якая б не амартызавала выцень. Тут справа ў іншым. Адразу пасля вытню майстар мог не зафіксаваць вышні штэмпель на адбітай манеце, і, пасунуўшыся, той даваў эфект падвойнага адбітку.

Паўгрош 1560 года з кветачкай над арлом

2. Аднаго з бакоў, калі пры выбіцці манета заставалася ў споднім штэмпелі і дзеля таго, каб адчапіць яе, майстар прыкладаў вышні штэмпель яшчэ аднойчы, вядома, не трапляючы дакладна ва ўжо адбіты малюнак, і другі раз цяў малатком. Такі эфект магчымы і ў выпадку, калі майстар, адняўшы вышні штэмпель, адразу заўважаў пэўны хіб у ягоным адбітку і дзеля яго выпраўлення цяў яшчэ раз (манета пры гэтым трывала знаходзілася ў счапленні са штэмпелем споднім). Гэткія дэфекты сустракаюцца рэдка, што можна патлумачыць высокай ступенню «аўтаматычнасці» дзеянняў майстра, для якога адначасовыя праверкі якасці сваёй працы былі б неэфектыўнымі. Ніводнага разу яны нам не трапіліся ў паўгрошах Жыгімонта Аўгуста.

Паўгрош 1563 года з крыжамі над «Пагоняй» арлом

Зараз на сайце

Зараз на сайце 2 гостя.

Лічыльнікі

Rating All.BY

Статыстыка

-