Манеты старажытнай Русі

Першыя летапісныя
ўпамінанні ізроя звязаны з Віцебскам. Час іх узнікнення — канец
XIII стагоддзя —
супадае з першай згадкай назвы «рубель» у адносінах да наўгародскіх грыўняў.
Гэтак, у грамаце рыжскіх ратманаў да віцебскага князя Міхаіла Канстанцінавіча
(каля 1300 года) выказваецца скарга рыжанаў на крыўду, учыненую князем
купцам«немчмнам». Міхаіл прапаноўваў купцам 10 ізрояў за ўпадабанага каня, але
ў выніку ашукаў гандляроў.

У іншай грамаце таго
часу рыжане крыўдуюць ужо на князевага брата, які «торговал... на 30 шроев. 17
нзроев заплатал, а трлнадесят мзроев не заплатал». Гэтыя пісьмовьш звесткі
сведчаць пра тое, што ізрой у канцы XIII
стагоддзя ўжо быў досыць распаўсюджанай грашовай адзінкай на
Віцебшчыне. Разам з тым ізрой пашырыўся і на іншых сгаражытнабеларускіх землях.
У знакамітым Вішчынскім скарбе з сучаснай Гомельшчыны, датаваным сярэдзінай
XIII стагоддзя, ізроі знойдзены разам з
кіеўскімі і наўгародскімі грыўнямі.

Ізрой — першая пэўная
аўтэнтычная, пацверджаная пісьмовымі крыніцамі назва грашовай адзінкі, што
выраблялася на беларускіх этнічных тэрыторыях. Найменне, верагодна, паходзіць
ад стараславянскага «шрыть», што адлюстроўвала тэхналогію вытворчасці пруткоў
(адліццё ў формах у зямлі). Вядомыя таксама графіці са словам «ізрой» на гэтых
прутках.

Паводле даных
беларускага нумізмата Ш. Бекцінеева, вагавы нарматыў ізроя прыкладна роўны 108
грамам. Навуковец кіраваўся ў сваіх даследаваннях пісьмовымі крыніцамі і
знаходкамі гіракразнавагаў, датаванымі канцом XIII
стагоддзя, і прыйшоў да высновы, што ізрой быў папярэднікам лічэбнай
літоўскай капы. Ягоныя высновы выглядаюць асабліва пераканаўча, калі ўлічыць,
што полацка-віцебсісая зямля была ў тым часе найболып эканамічна развітай з
усіх земляў, уцягнутых у палітычную арбіту ВКЛ. Аднак некаторыя сцвярджэнні
тэорыі Бекцінеева пра развітую полацка-віцебскую манетна-вагавую сістэму
выклікаюць сур'ёзныя пярэчанні, асабліва што тычыцца існавання ў пачатку
XIV стагоддзя віцебскага рубля з тэарэтычнай
вагой каля 189 грамаў, што не пацвярджаецца скарбавымі знаходкамі. Тым не менш
даследаванні вартыя таго, каб быць працягнутымі.

Зараз на сайце

Зараз на сайце 0 наведвальнікаў.

Лічыльнікі

Rating All.BY

Статыстыка

-